مجری برنامه: حشمت الله رادفر

پژوهش از ملک ستیز، پژوهشگر امور بین المللی

 

 

سلام شنوندگان گرانقدر صبح بخیر افغانستان،

در برنامه های پیشین بحث مسوولیت پذیری دولت ها، نقش حقوق بشر المللی در چهارچوبه « کنوانسونهای چهارگانۀ ژینوا» را با پژوهش گران و تحلیل گران مورد ارزیابی قرار دادیم. برنامۀکنونی پیامدهایی را به بررسی می گیرم که موجب بحث های گستردۀ حقوق بین المللی و حقوق بشر دوستانۀ بین المللی گردیده است.

گوانتانامو، بگرام، ابوغریب و نام های نهفتۀ دیگر چگونه خلق شده اند؟ گوانتانامو زندانی است که توسط امریکایی ها در جزیرۀ کیوبا راه اندازی گردید. گوانتانامو برون از مهظر و دسترسی حقوقی شکل گرفته است. دکتورین بوش، گوانتانامو را دریچه های بسته به روی نهادهای حقوق بشری خواندند. نهاد های حقوق بشر دوستانه نیز مجال راه یافتن به آن را نیافتند. امریکا گوانتانامو، بگرام و ابوغریب را در چهار چوبه های نظام حقوق ملی خویش مطرح می نمود که موجب بحث های بسیار جدی در سطح بین المللی گردید. ایالات متحدۀ امریکا پیمان الحاق به دادگاه بین المللی جنایت جنگی ملحق نشده و پییمان "روم" را که هماهنگی بین المللی در محاکمۀ جنایات علیۀ بشریت را در بر می گیرد، امضا نکرده است. این اصل باعث گردیده است که امریکا در برابر تعهدات بین المللی به ویژه میثاق های حقوق بشر بین المللی چگونه برخورد می نماید؟ این پرسش برای دولت های همکار و شریک امریکا در مبارزه با تروریزم جهانی نیز اهمیت پیدا می کند. در برنامۀ کنونی این بحث را در افغانستان و پیامد های آن به بحث می گیریم.در های بستۀ زندان های امریکا باعث گردیده است که تفنگ داران امریکایی دست به شکنجه و برخوردهای ضد انسانی در برابر زندانیان بزنند. تصاویری که بصورت مخفیانه در رسانه های جهانی رخنه کرد، وجدان جهان را تکان داد. تصاویر نشان داد که چگونه هنجارهای قبول شدۀ بین المللی توسط نهاد های با صلابت جامعۀ جهانی زیر پا می گردد. کنوانسیون بین المللی حقوق مدنی سیاسی مصوب سازمان ملل متحد، این گونه برخوردها را به صورت جدی نپذیرفته و آن را رد می نماید.

اما نخست مهمانان گرانقدر را به معرفی می نشینیم :

- محمد علم ایزدیار رییس کمیسیون روابط بین المللی مجلس سنای افغانستان

- نجیب محمود استاد فاکولته حقوق و علوم سیاسی دانشگاه

سازماندهی زندان ها در برون از جغرافیای سیاسی

 

دور نخست پرسش ها، چیستی مسئله:

- پرسش مهم این ست که چرا ایالات متحدۀ امریکا زندان گوانتانامو را تشکیل نمود؟

این پرسش از آقای نجیب محمود استاد روابط بین المللی در دانشگاه کابل پرسیده شده است.

- واکنش های بین المللی پیرامون ایجاد زندان گوانتانامو پس از حوادث یازدهم سپتامبر چه بوده است؟

آقای ایزدیار:

- چرا امریکا به نهاد های حقوقی دسترسی به زندان گوانتانامو و بگرام را محدود کرده است؟

آقای محمود:

- چه برخوردی با شهروندانی که در اثر شکنجه های فزیکی و روحی صدمه می بینند، صورت می گیرد؟ مسوولیت این تخطی ها را که به عهده دارد؟

دور دوم، وضعیت کنونی در کشور:

آقای ایزدیار:

- تعدادی از شهروندان افغانستان نیز به این زندان ها انتقال یافته اند، واکنش دولت افغانستان در زمینه چگونه بوده است؟

آقای محمود:

- ایجاد زندان بگرام در افغانستان چگونه تعبیر می گردد؟ آیا دولتی در جغرافیای دولت دومی می تواند زندانی را در چهاچوبه قوانین خویش راه اندازی نماید؟

- به باور شما تاچه حدی قوانین بین المللی زیرتأثیر برنامه های سیاسی و نظامی قرار گرفته است و اگر چنین است سرنوشت حاکمیت قانون در سطح بین المللی به کجا می کشد؟ چگونه می توان حاکمیت قانونی را که جامعۀ بین المللی زیر پا می گردد در جامعۀ افغانی انتظار تطبیق آنرا داشت. این پرسش از هردو مهمان برنامه پرسیده شده است.

از هردو شرکت کننده ی بحث دعوت شده تا درین زمینه نظر ارایه کنند.

- شکنجه و برخوردهای غیر انسانی در زندان های امریکاییان در افغانستان و عراق باعث گردیده است تا شهروندان این کشورها دیدگاه های انتقادی بیشتری بر نقش جامعۀ جهانی در افغانستان داشته باشند. پرسش اینجاست که آیا شکنجه و به زندان افگندن ها در فضای به دور از دسترسی حقوقی تا چه حدی به دولت های شریک ستراتیژیک امریکا مثلا افغانستان صدمه می رساند.

دور سوم پرسش ها نتیجه گیری و طرح ها:

پس از مروری به شناخت واژه ها و عوامل دشواری ها، برای هر مهمان خویش سه دقیقه وقت داده ایم تا بحث امروز را نتیجه گیری نموده و پیشنهادات خویش را پیرامون اهمیت موضوع برنامه مطرح نمایند: