مجری برنامه: حشمت الله رادفر

پژوهش از ملک ستیز، پژوهشگر امور بین المللی

 

 

سلام شنوندگان گرانقدر صبح بخیر افغانستان،

شصت سال پیش از امروز، جهان شاهد یکی از مهم ترین حوادث در عرصۀ حقوق بین المللی بود. در اگست سال 1949، جامعۀ بین المللی چهار کنوانسیون با اهمیت بین المللی را به تصویب رسانید. سه کنوانسیون در خصوص مصئونیت امدادگران و چگونگی برجورد با اسیران جنگی و یک کنوانسیون در زمینۀ تعهد طرف های درگیر و متخاصم نسبت به محافظت از جان و مال افراد ملکی به تصویب رسید. این کنوانسیون ها که بنام « کنوانسون های چهارگانۀ ژینوا» شهرت حاصل کردند، چهارچوبه های حقوق بشرخواهانۀ بین المللی را بنا نهاد و در هنجارهای معاصر حقوق عامۀ بین المللی شامل گردید. از آن روز به این سو 194 دولت عضو سازمان ملل متحد به این کنوانسیون ها پیوسته اند و « کنوانسیون های چهارگانۀ ژینوا » را به رایج ترین اصول در مناسبات بین المللی دولت ها مبدل گردانیده است. اما دولت های زیادی در جهان هستند که اصول اساسی این کنونسیون ها را مراعات نمی نمایند. معضلات و دشواری های زیادی در زمینه، در جنگ های بالکان و منازعات در قارۀ افریقا به نظر رسیده است. اما جنگ های پس از حوادث یازدهم سپتامبر، دامنۀ این معضلات را خیلی گسترده تر گردانیده است.

نخست جنگ عراق و اکنون جنگ افغانستان دشواری های زیادی را در برابر جامعۀ بین المللی و رعایت این کنوانسیون ها به بار آورده است. پژوهشگران و کارشناسان حقوق بین المللی، برنقش نظارتی جامعۀ بین المللی در رعایت این اصول تأکید دارند. اما شهروندان عادی جهان این پرسش را مطرح می نمایند که چرا جامعۀ جهانی به عنوان خلاق این ارزش ها، خود سبب تخطی ها از قوانین بین المللی که زاده ی اندیشه های شان است، می گردند؟ برنامه نگاه ژرف تلاش می نماد تا با شرکت تحلیل گران و پژوهش گران به این دو پرسش با اهمیت پاسخ ارایه نمایند.

اما نخست مهمانان گرانقدر را به معرفی می نشینیم:

•  دین شاه شینواری نماینده ی دفتر صلیب سرخ بین المللی در افغانستان

•  آقای خلیل رومان تحلیلگر مسایل سیاسی کشور

ضرورت ایجاد کنوانسیون های ژینوا

دور نخست پرسش ها، در چهارچوبۀ حقوق و مناسبات بین المللی:
- چرا جهان، پس از جنگ دوم جهانی دست به ایجاد کنوانسیون های چهارگانه زد؟ آیا درس های جنگ دوم جهانی که 50 میلیون قربانی گرفت و نیم آن را افراد بیگناه می ساخت، باعث این امر شد؟ یا این که عوامل دیگری را نیز در حاشیۀ این تصامیم وجود داشت؟ این پرسش از آقای شینواری مطرح شده است.

آقای رومان!
در سال های اخیر ایالات متحده و بریتانیا متهم شده اند که آنها تعهدات خود را در پیوند با « کنوانسون های چهارگانۀ ژینوا » در عراق و افغانستان بر آورده نکرده اند. دیدگاه شما در زمینه چه است؟ چه عواملی باعث میشود که چنین اتهامات با جدیت تمام ارایه میگردد و تأثیراتش را بر سیاست های بین المللی می گذارد؟

آقای شینواری!

- حکومت بوش کنوانسیون ها ژینوا را کمتر بها می داد، حتی نقش حکومت بوش در به رسمیت شناسی اصول کنوانسیون های منفعل به نظر می رسید. این امرباعث گردیدتا نقش ایالات متحده در تأمین سیاست های بشرخواهانۀ بین المللی به شکل بی سابقه ای تقلیل یابد؟ پرداخت شما به دکتورین بوش در زمینه چگونه است؟ بوش با این پالیسی اش چه چیزهای را بدست آورد و چه چیزهای را از دست داد؟

دور دوم، در چهارچوبۀ مناسبات ملی و منطقه یی:

- قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل متحد در امور افغانستان را در تأیید و یا به چالش افگندن کنوانسوین های ژینوا چگونه ارزیابی می نمایید؟ ببیند، قطعنامه ها به رعایت حقوق بشر و حقوق بشرخواهانه توسط عالی ترین نهاد سازمان ملل متحد، تأکید می کند در حالی که همین جامعۀ بین المللی تخطی های مدهشی را در طبیق این قطعنامه ها باعث می گردد. این پارادوکس درچه نهفته است؟

 

این پرسش را با آقای شینواری در میان گذاشته ایم

- دولت جدید اوباما تفسیری جدیدی را به این کنوانسیون ارایه می کند که به مراتب دیدگاه های مثبت تری را به تناسف سلف خود ارجا می نماید. حالا این پرسش را از مهمانهای گرانقدر مطرح می نمایم که این تفسیر جدید، چه تأثیراتی را بر وضعیت درافغانستان، بر موضع دولت افغانستان و نظامیان شامل جنگ در افغانستان خواهد گذاشت.
به این پرسش آقای رومان پاسخ داده اند.

- دولت افغانستان نیز متعهد و الحاق شده به این کنوانسوین ها میباشد. حالا پرسش مهم اینست که آیا کنوانسیون ها چهار گانۀ ژینوا نخست برای رهبران سیاسی کشور و سپس برای نیروهای مسلح و امنیتی افغانستان قابل درک است؟ آیا حکومت افغانستان و نهاد های مسوول نظامی – امنیتی مانند وزارت امور دفاع، داخله و امنیت، اصول وارزش های این کنوانسیون ها را می فهمند؟

در این مورد نماینده ی صلیب سرخ توضیحات کاملی داده اند.

در آخر از هردو شرکت کننده ی بحث دعوت شده تا درین زمینه نظر ارایه کنند.

- پرسش مهم دیگر، مسئلۀ ستراتیژی سازی برای رعایت ازین کنوانسیون هاست. آیا وزارت امورخارجۀ افغانستان همراه با وزارت خانه های کلیدی نظامی- امنیتی کشور ستراتیژی را در هماهنگی با جامعۀ بین المللی و هم برای عملیات های نظامی خویش طرح ریزی کرده است؟ اگرجواب مثبت است، این ستراتیژی چگونه است و چرا هنوز در اختیار رسانه ها قرار نگرفته است؟

دور سوم پرسش ها نتیجه گیری وطرح ها:

پس از مروری به شناخت واژه ها و عوامل دشواری ها، برای هر مهمان خویش سه دقیقه وقت داده شده تا بحث امروز را نتیجه گیری نموده و پیشنهادات خویش را پیرامون اهمیت رعایت اصول مندرج در کنوانسیون های چهارگانه ی ژنیو و مسوولایت دولت ها در قبال این میثاق های بین المللی به ویژه در افغانستان مطرح نمایند:

یاد داشت:

از وزارت امور خارجه نیز دعوت شده بود تا یک تن از متخصصین بخش کنوانسیون های بین المللی را به این برنامه بفرستند، اما با وجود تلاش ها و تاکید های زیاد و وعده هایی که از سوی دفتر رسانه های این وزارت داده شده بود در آخرین لحظات اطلاع یافتیم که کسی به نمایندگی از وزارت امور خارجه در بحث شرکت نمی کند و به این صورت یک بخش از پرسش ها که به دیدگاه ها و عملکرد های دولت افغانستان در قبال این میثاق های جهانی مربوط می شد، بدون پاسخ باقی ماند.