برنامۀ سوم

مجری برنامه: حشمت الله رادفر

پژوهش از ملک ستیز، پژوهشگر امور بین المللی

 

 

مسوولیت پذیری دولت ها یکی از با اهمیت ترین مباحث در حقوق و مناسبات بین المللی به حساب می آید. حقوق دانان، مسوولیت پذیری را به معنای تعهد بر عملکرد در برابر حقوق بین المللی تفسیر کرده اند. این تفسیر نقش بسا با اهمیتی را در روابط بین المللی دولت ها بازی می کند. در واقع شالودۀ اصول و هنجار های مناسبات بین المللی را اصل مسوولیت پذیری دولت ها و تعهدات آن ها بر حقوق بین المللی می سازد. با طرح این مقدمه می پردازیم به بحث مسوولیت پذیری دولت های شامل در امور افغانستان در برابر تعهدات بین المللی آنها در پیوند به حقوق بشرخواهانه.

در افغانستان این بحث زمانی اهمیت حاصل کرد که نیروهای نظامی بین المللی در پی دهشت افگنان جهانی در افغانستان شدند و کارزار بزرگ جنگی را درین کشور راه اندازی کردند که تلفات گستردۀ غیر نظامیان و افراد بیگناه ملکی را در پی داشت. حالا پرسش عمده این جاست که کی ها مسوولیت قتل افراد بیگناه را دارند؟

 

در سومین برنامۀ نگاه ژرف به همین مسئله پرداخته است.

مهمانان این برنامه:

- پوهاند داکتر ودیر صافی استاد حقوق بین المللی در دانشکده ی حقوق و علوم سیاسی دانشکاه کابل

- داکتر محمد علی ستیغ نماینده ی مردم دایکندی در مجلس نمایندگان افغانستان

- محد اسحاق اتمر از آگاهان مسایل سیاسی کشور

مسوولیت پذیری دولت ها از دیدگاه حقوقی

دور نخست پرسش ها، چیستی مسئله:

- مسوولیت پذیری دولت ها در برابر تعهدات بین المللی شان به چه معنی است؟

- نهاد های ناظر بر مسوولیت پذیری دولت ها در سطح بین المللی وجود دارد؟

- در صورت تخطی از اصول بین المللی، چگونه رفتاری با دولت ها صورت می گیرد؟

- شهروندانی که دراثر تخطی های دولت ها از ضوابط بین المللی رنج می برند، چگونه احقاق خساره می شوند؟

این پرسش ها نخست از آقای صافی کارشناس مسایل حقوق بین المللی مطرح شده و سپس دیگر مهمانان دیدگاه های شان را در این مورد مطرح کرده اند.

دور دوم، وضعیت کنونی در کشور :

- همین اکنون در افغانستان بیشتر از 40 دولت جهان مشغول برنامه های سیاسی، نظامی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هستند. اکثراً در عملیت های نظامی، شهروندان زیادی بیگناه افغان قربانی می شوند. دراین جا اصل مسوولیت پذیری دولت ها چگونه رعایت می شود؟

- نقش دولت افغانستان در مسوولیت پذیری دولت های شامل در افغانستان درچه است؟

- حضور نیروهای بین المللی در افغانستان، حضور قانونمند است. آنها بر اساس قطعنامۀ شماره 1386شورای امنیت سازمان ملل متحد به افغانستان آمده اند. درین قطعنامه آمده است: «نیروهای بین المللی باید با در نظرداشت و احترام به موازین حقوق بین المللی در افغانستان عمل نمایند». آیا به باور شما نیروهای بین المللی به این اصل قطعنامۀ شورای امنیت پابند هستند؟

این پرسش از هرسه شرکت کننده ی برنامه پرسیده شده و درکنار این که آنان دیدگاه های شان را مطرح کرده اند، پرسش های جانبی بیشتری برای روشن شدن موضوع مطرح شده و پیرامون آن بحث های همه جانبه صورت گرفته است.

دور سوم پرسش ها نتیجه گیری وطرح ها:

پس از مروری به شناخت واژه ها و عوامل دشواری ها، برای هر مهمان برنامه سه دقیقه وقت داده شده تا از بحث نتیجه گیری نموده و پیشنهادات خویش را پیرامون اهمیت اصل مسوولیت پذیری دولت ها مطرح نمایند: