مجری برنامه: حشمت الله رادفر

پژوهش از ملک ستیز، پژوهشگر امور بین المللی

 

 

سلام شنوندگان گرانقدر رادیو صبح بخیر افغانستان،

در جهان امروز رسانه ها نقش و تأثیر با اهمیتی را در روشن سازی دیدگاه های اجتماعی دارند. این نقش و تأثیر ارزنده در نتیجه ی کارکردهای خطیر رسانه ها میسر گردیده است.

رسانه در چندین جبهه قرار دارند، جبهۀ تحولات و اصلاحات و جبهۀ مباحث سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی. اما یکی از این جبهات، جبهۀ سنگرهای گرم نبرد است، جایی که نیروهای متخاصم در مقابل همدیگر می جنگند. عملیات های نظامی که توسط نظامیان بین المللی و افغان در مقابل نیروهای دهشت افگن در افغانستان راه اندازی می گردد، یکی از این سنگرهای نبرد برای رسانه های افغانستان است. اما این یگانه جبهۀ نبرد نیست. ژورنالیستان افغانستان در میان ناهنجاری های دیگر اجتماعی چون جنایت سازمان یافته نیز سنگر گرفته اند. آن ها تلاش می نمایند تا با کشف و پخش ناهنجاری های اجتماعی، پندارهای جدید اجتماعی خلق نمایند و زمینه های بهبود را فراهم آورند.

برنامۀ کنونی «نگاه ژرف» به نقش برنامه های تحقیقی ژورنالیستیک پیرامون جنایات علیۀ افراد بیگناه که در نتیجۀ جنایات سازمان یافته و یا در نتیجۀ جنگ ها به قتل رسیده اند یا به نحوی به آنها آسیب رسیده، تهیه شده است.

این برنامه تلاش می نمایند به این پرسش ها پاسخ ارایه کند که آیا در افغانستان فرهنگ ژورنالیزم پژوهشی (تحقیقی) رایج گردیده است یا خیر و این فرهنگ تاچه حدی بر روند دوامدار تلفات غیر نظامیان و رعایت نشدن قوانین بشر دوستانه ی بین المللی یا قوانین جنگ اثر گزار بوده است.

درین برنامه از ژورنالیستان پژوهشگر دعوت کرده ایم تا بحث امروز را پی گیری نماییم.

اما نخست مهمانان گرانقدر را به معرفی می نشینیم:

- آقای محمدهاشم عصمت اللهی داکتر عــــــــلوم ارتباطات و از ژورنالیستان با سابقه ی کشور.

- آقای محمدعبدالله ژورنالیست و حقوقدان

- آقای باری سلام ژورنالیست تحلیلگر

ژورنالیزم تحقیقی، پژوهشی چیست؟

دور نخست پرسش ها، چیستی مسئله:

- آقای عصمت اللهی ، به نظر می رسد که شما کارهایی در زمینۀ ژورنالیزم تحقیقی انجام داده اید، در آغاز می خواستم از شما بپرسم که ژورنالیزم تحقیقی به چه معنی است؟

- آقای عبدالله، شما که هم حقوقدان هستید و هم ژورنالیست، به نظر شما چگونه این دو مؤلفه می تواند در کنار همدیگر کار کند؟ آیا این دو بخش در مقابله و تضاد همدیگر قرار نمی گیرند؟

- آقای باری سلام، چندی پیش تلویزیون جهانی بی بی سی، برنامۀ پژوهشی را در نتیجۀ کارکرد یکی از ژورنالیستان پژوهشگر خویش در مورد شکنجه در زندان ابوغریب به نشر رسانید که جهان را تکان داد و زمینۀ بحث های مهم بین المللی را خلق کرد. آیا به نظر شما چنین تجاربی برای ژورنالیزم افغانستان قابل استفاده است؟

دور دوم، وضعیت کنونی در کشور:

- به نظر می رسد که یکی از پیش زمینه های ایجاد فرهنگ ژورنالیزم تحقیقی را تأمین حاکمیت قانون بسازد. در شرایط کنونی که حاکمیت قانون قربانی اصلی ناهنجاری های کشور است، امکان شکل گیری این فرهنگ وجود دارد؟

این پرسش از آقای عصمت اللهی پرسیده شده است.

آقای عبدالله!

- چندی پیش خبرنگاری از کشور دنمارک، جریان عملیات دستگیری برخی از افرادی را به تصویر کشانید، که توسط نیروهای امریکایی مورد شکنجه قرار گرفته بودند. این برنامه 23 دقیقه یی باعث بحث های مهمی در دنیای غرب گردید و بلاخره مجریان این عمل به دادگاه کشانیده شد. این نمونۀ بسیار خوبی از تأثیرات ژورنالیزم پژوهشی را نشان می دهد. آیا در کشور ما دولت دیدگاه های ژورنالیستان و برنامه های شان را جدی می گیرد؟

آقای سلام!

آیا ژورنالیزم تحقیقی با سایر ژانرهای ژورنالیستیک تفاوت هایی دارد؟ ژورنالیستی که از جریان جنگ برنامه تهیه می نماید با ژورنالیستی که نحوۀ جنگ و بازده های آن را پژوهش می کند، چه فرقی دارد؟

- برخی از خبرنگاران نتایج کار های پژوهشی خارجی در مورد افغانستان را با اعتبار تر میدانند دلیل این امر در چه نهفته است؟

دور سوم پرسش ها نتیجه گیری وطرح ها:

حال برای هر مهمان برنامه 2 دقیقه وقت داده شده تا بحث امروز را جمع بندی نموده و نتیجه گیری شان را ارایه نمایند.